Dr Justyna Błażejowska - Siła KOR-u ‒ siła oporu
16 lipca 2026 roku, w 50 rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników, 10 lat od powstania książki „Harcerską drogą do niepodległości. Od »Czarnej Jedynki« do Komitetu Obrony Robotników. Nieznana historia KOR-u i KSS »KOR« i w 5 rocznicę powstania Fundacji Archiwum Jana Olszewskiego wykład na temat KOR wygłosiła dr Justyna Błażejowska. Spotkanie odbyło się w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie. Partnerem cyklu „Głos o Polsce. SIŁA DUCHA – SIŁA PAŃSTWA” jest Województwo Lubelskie – Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w ramach programu „Warto być Polakiem”.
Dr Justyna Błażejowska mówiła o prawdziwych okoliczności powstania Komitetu Obrony Robotników, prostując utrwaloną w mediach i częściach literatury historycznej narrację, przypisującą główną rolę Jackowi Kuroniowi i Adamowi Michnikowi. Błażejowska podkreśliła, że pomysłodawcą i inicjatorem Komitetu był Antoni Macierewicz, a kluczową rolę odegrali jego przyjaciele z harcerskiego środowiska „Czarnej Jedynki” – Piotr Naimski, Wojciech Onyszkiewicz, a także Jan Olszewski.
Przedstawiła dramatyczne tło wydarzeń z czerwca 1976 roku, kiedy to po krwawo stłumionych protestach robotniczych w Radomiu i Ursusie władza komunistyczna zastosowała brutalne represje, a KOR powstał jako odpowiedź na potrzebę konkretnej pomocy prawnej, finansowej i psychologicznej dla prześladowanych.
Prelegentka zwróciła uwagę na szerokie spektrum ideowe założycieli – od przedwojennych działaczy PPS, przez żołnierzy AK, po młodych harcerzy – oraz na kluczowe znaczenie środowiska lubelskiego w rozwoju drugiego obiegu wydawniczego. Wskazała też na narastające konflikty wewnątrz KOR-u, które uwidoczniły się zwłaszcza po amnestii w 1977 roku i przekształceniu go w KSS-KOR, gdy ścierały się dwie wizje: reformy systemu (reprezentowana przez Kuronia i Michnika) oraz dążenia do pełnej niepodległości (reprezentowana przez Macierewicza i Naimskiego).
Po wystąpieniu Błażejowskiej głos zabrali żyjący świadkowie i bohaterowie tamtych dni.
Antoni Macierewicz, wyrażając ogromne uznanie dla prelegentki, podkreślił fundamentalną rolę środowiska harcerskiego i ich niezłomne przekonanie, że celem działania musi być niepodległość, a nie reforma komunizmu. Wskazał na ogrom pracy organizacyjnej, jaką w pierwszych miesiącach istnienia KOR-u wykonali harcerze, docierając do rodzin represjonowanych w całej Polsce, oraz na istotną pomoc finansową płynącą z niepodległościowych środowisk polonijnych. Macierewicz wspomniał też o odmowie współpracy ze strony braci Czumów, którzy uznali koncepcję jawnego komitetu za nierealną, co – jak zaznaczył – tylko utwierdziło go w przekonaniu, że obrana przez nich droga jest słuszna.
Z kolei Piotr Naimski, odnosząc się do wykładu i swoich wspomnień, skupił się na praktycznych aspektach funkcjonowania KOR-u. Mówił o systematycznym wydawaniu komunikatów, które były szczegółowym rejestrem represji i działań podejmowanych przez Komitet, a także stanowiły podstawowe źródło wiedzy o skali oporu. Naimski opisał struktury zbierania i dystrybucji funduszy, w których pełnił rolę pomocnika skarbnika, oraz podkreślił znaczenie łańcuszka powiązań międzyludzkich, który umożliwiał skuteczne docieranie z pomocą i informacją. Zwrócił też uwagę na ambiwalentną rolę Radia Wolna Europa – z jednej strony cennego narzędzia informacyjnego i obrony, z drugiej – elementu amerykańskiej polityki, który nie zawsze był zbieżny z polskimi interesami. Naimski przywołał postać Stefana Kawalca, który w 1977 roku spisał bieżącą historię KOR-u, uznając tę ówczesną relację za bardziej wiarygodną niż wspomnienia sprzed pięćdziesięciu lat. Całości dopełniła refleksja o rozmowach z Janem Olszewskim, który wierzył w nieuchronny rozpad komunizmu, ale nie potrafił przewidzieć, kiedy to nastąpi.
Relacja: Michał KK
from Blogpress - Relacje i opinie https://ift.tt/RGtIfCH
via IFTTT
