Jan Sarnowski: O ograniczeniu luki VAT w Polsce i sprawiedliwych podatkach
Spotkanie w domu Trójmorza worgsznizowane przez Fundację Polska Wielki Projekt miało formę rozmowy prowadzonej przez Rafała Wosia z Janem Sarnowskim, byłym wiceministrem finansów odpowiedzialnym za ograniczanie luki VAT.
Od początku było jasne, że to nie będzie wyłącznie techniczny wykład o podatkach, lecz próba pokazania skali problemu i politycznych konsekwencji walki z przestępczością podatkową.
Jan Sarnowski przedstawił szeroką diagnozę zjawiska luki VAT, definiując ją jako różnicę między teoretycznymi wpływami z podatku a faktycznie zebranymi dochodami. Odwoływał się do raportów Komisji Europejskiej, podkreślając, że po 2015 roku udało się radykalnie zmniejszyć lukę – z poziomu około 25% do kilku procent w 2021 roku – co w jego ocenie było efektem konsekwentnej i proaktywnej polityki uszczelniania systemu. Jednocześnie zwrócił uwagę, że po 2021 roku nastąpiło ponowne pogorszenie sytuacji. Jego interpretacja była jednoznaczna: brak nowych narzędzi oraz osłabienie nacisku na walkę z mafiami VAT-owskimi spowodowały powrót problemu. W jego narracji administracja skarbowa musi stale „gonić króliczka”, bo przestępcy szybko dostosowują swoje metody do nowych regulacji.
Sarnowski dużo miejsca poświęcił mechanizmowi karuzel VAT-owskich, tłumacząc ich technikę – od znikającego podatnika po brokera i bufor. Podkreślał, że to nie jest margines ani działalność drobnych przestępców, lecz zorganizowane, międzynarodowe struktury operujące setkami firm i milionowymi kwotami. W jego ocenie zjawisko ma ogromną skalę fiskalną – dziesiątki miliardów złotych rocznie – oraz destrukcyjny wpływ na uczciwy biznes, który przegrywa konkurencję z podmiotami korzystającymi z nielegalnych przewag. Szczególnie mocno wybrzmiało jego ostrzeżenie do przedsiębiorców: łatwy, „świętomikołajowy” zysk może oznaczać wciągnięcie w proceder grożący odpowiedzialnością karną i finansową ruiną.
Jednocześnie Sarnowski krytycznie oceniał rozwiązania unijne. Wskazywał, że sam system VAT w handlu wewnątrzunijnym – oparty na zasadzie odwrotnego obciążenia przy WNT – tworzy warunki do nadużyć. Jego zdaniem Unia Europejska przez lata koncentrowała się na swobodzie przepływu towarów, a nie na skutecznej walce z przestępczością podatkową. Nowe rozwiązania, takie jak pakiet VAT in the Digital Age, uznał za krok w dobrą stronę, ale spóźniony i ograniczony.
Rafał Woś pełnił rolę aktywnego rozmówcy, nie tylko moderatora. Z jednej strony wyrażał uznanie dla szczegółowości i wagi przedstawionych danych, z drugiej – zadawał pytania, które wydobywały napięcia w narracji. Zwrócił uwagę na paradoks wzrostu luki po 2021 roku, mimo że wciąż rządził ten sam obóz polityczny, który wcześniej chwalił się sukcesem uszczelnienia. Jego pytania sugerowały, że problem może być bardziej złożony niż tylko kwestia „złego zarządzania” przez kolejnych decydentów. Woś również próbował uchwycić szersze skutki gospodarcze karuzel, zauważając, że ich działanie w sztuczny sposób zwiększa zarówno eksport, jak i import.
Całe spotkanie miało wyraźnie publicystyczny ton. Sarnowski występował jako obrońca tezy, że skuteczna walka z luką VAT jest możliwa, ale wymaga stałego wysiłku, odwagi regulacyjnej i gotowości do ponoszenia politycznych kosztów. Jednocześnie ostrzegał przed samozadowoleniem i przed przekonaniem, że raz wdrożone narzędzia wystarczą na zawsze. Woś natomiast, choć zasadniczo przychylny diagnozie problemu, dopytywał o momenty słabości i zmiany trendu, wprowadzając do rozmowy element krytycznej refleksji.
W efekcie powstał obraz państwa, które może skutecznie ograniczać przestępczość podatkową, ale tylko pod warunkiem ciągłej czujności i konsekwencji – oraz systemu europejskiego, który sprzyja integracji gospodarczej, lecz nie zawsze nadąża z zabezpieczeniami przed jej patologiami.
from Blogpress - Relacje i opinie https://ift.tt/GK2Zz0i
via IFTTT
